گروه زیست شناسی

سازمان آموزش و پرورش استان آذربایجان غربی

تغییرات شیمیایی :
این تغییرات موجب بروز خصوصیات ویژه در دیواره سلول می شود . در این تغییر همانگونه که قبلا ذکر شد مواد جدیدی ( مثل: چوب ، کربنات کلسیم ، سیلیس ، چوب پنبه و یا موم ) غیر از مواد اصلی دیواره (سلولز ، همی سلولز و مواد پکتینی ) در دیواره وارد می شود. گاهی نیز ممکن است مواد موجود در دیواره تغییر شیمیایی یابد ( مثل تبدیل ترکیبات پکتینی ) . مهمترین تغییرات شیمیایی عبارتند از:
ب ـ ۱ ) تغییراتی که موجب نفوذ ناپذیر شدن دیواره می شوند : چندین نوع تغییر در دیواره دیده می شود که موجب کاهش نفوذ پذیری دیواره سلول می شود این تغییرات شامل : کوتینی شدن ، مومی شدن و چوب پنبه ای شدن است .
ب ـ ۱ ـ ۱ ) کوتینی شدن دیواره : ( Cutinisation )
کوتین ترکیبی از مشتقات لیپید ها به حساب می آید که در مقابل بسیاری از حلالها ، اسیدها و بازها غیر محلول است . کوتین در پتاس جوشان حل می شود این ماده در روی دیواره هایی که در تماس با هوا می باشند بوجود می آید .
اسید های چرب کوتاه زنجیره ای که از سلول گیاهی ترشح شده اند در مجاورت اکسی‍ژن پیوندهای جانبی فراوانی با هم می یابند که حاصل این پیوند ها تشکیل کوتین است .
کوتین در روی دیواره بصورت لایه ای تشکیل می شود که به آن کوتیکول می گویند . کوتیکول شفاف و براق بوده وظایف بسیار مهمی دارد مثلا عامل مقاومت برگ و ساقه های جوان در برابر عوامل شوینده ، بارانهای اسیدی و بسیاری از سموم مایع ، کوتیکول است .
دیواره کوتینی شده نسبت به ورود بسیاری از عوامل بیماری زا مقاوم است . همچنین کوتیکول باعث کاهش تبخیر و نیز کاهش تبادلات گازی می شود .
ضخامت کوتیکول در گیاهان مختلف و حتی مکانهای مختلف یک گیاه یا یک اندام متفاوت است . این لایه در روی اپیدرم که بافت محافظ اندامهای جوان است تشکیل می شود .
کوتیکول در اپیدرم ریشه ها ، در روی روزنه ها و نیز در بخشهای غوطه ور در آب (‌در تماس با آب و یا غوطه ور در آب ) تشکیل نمی شود . ضخامت کوتیکول برگهای پهن در سطح شکمی بیش از سطح پشتی آن است و در برگهای باریک ضخامت کوتیکول دو سطح برگ چندان تفاوتی با هم ندارد.
بین ضخامت کوتیکول و درخشندگی رنگ برگ ارتباط وجود دارد.
ب ـ ۱ ـ ۲ ) مومی شدن دیواره Cerfication
گاهی مومی شدن را تغییری مجزا و گاهی نیز آن را همراه با کوتینی شدن بعنوان یک تغییر به شمار می آورند .
موم ماده ای نفوذ ناپذیر متشکل از مخلوطی از زنجیره های هیدروکربنی اشباع شده و تعداد از آلکانها با هیدروکربنهای فرد و بندرت هیدروکربن های منشعب است .
تشکیل شدن موم مشابه کوتین است با این تفاوت که معمولا در این حالت اسید های چرب بکار رفته زنجیره طویل تری دارند . مومی شدن نیز در دیواره های بیرونی سلول رخ می دهد و به دو صورت درون کوتیکولی و برون کوتیکولی صورت می گیرد . در مومی شدن درون کوتیکولی موم تنها در درون کوتیکول ترشح می شود و موجب افزایش نفوذ ناپذیری می شود و در نوع مومی شدن برون کوتیکولی موم به بیرون کوتیکول نیز می رسد و لایه ای کم و بیش ضخیم در روی کوتیکول تشکیل می دهد که تا حدودی باعث کدر شدن آن می شود . موم دارای اشکال میکروسکوپی متنوعی است و ممکن است بصورت دانه های بسیار ریز و یا رشته های بسیار مویی و کوچک باشد .
ضخامت موم در برخی گیاهان مانند خرمای مومی آنقدر زیاد است که آنرا استخراج می نمایند . از مثال های دیگر مومی شدن می توان ساقه نیشکر و برگ کلم را نام برد .
ب ـ ۱ ـ ۳ ) چوب پنبه ای شدن Suberification
در این تغییر چوب پنبه یا سوبرین که از مشتقات لیپیدها است در دیواره نفوذ می کند . سلولهای دارای دیواره چوب پنبه ای ابتدا زنده می باشند و با افزایش ضخامت و مقدار چوب پنبه به دلیل نفوذ ناپذیر شدن دیواره ، سلول حیات خود را از دست می دهد . از مثالهای بارز برای این تغییر سلولهای چوب پنبه ای لایه محافظ چوب پنبه ای شده در ریشه تک لپه ای ها و نیز پوست برخی میوه ها یا پوست غده سیب زمینی است .

ب ـ ۲ ) تغییراتی که موجب افزایش استحکام یا سختی دیواره می شوند: این تغییرات سختی و یا استحکام دیواره را افزایش می دهد . از مهمترین تغییرات این گروه می توان چوبی شدن و معدنی شدن را نام برد.
ب – ۲ – ۱ )چوبی شدن Lignification
این تغییر باعث افزایش استحکام دیواره می شود .در این تغییر چوب یا لیگنین در درون دیواره نفوذ می یابد . نفوذ چوب گاهی فقط در دیواره ثانویه است اما معمولا شدت آن به حدی است که تا دیواره اولیه و تیغه میانی نیز پیش خواهد رفت .
چوبی شدن شامل دو نوع متقارن و نامتقارن است . در چوبی شدن متقارن مانند آنچه در فیبر چوبی و یا سلولهای اسکرانشیم دیده می شود تمام دیواره های یک سلول به یک اندازه چوبی می شود . در چوبی شدن نا متقارن بخشهای خاصی از دیواره سلول چوبی می شود . آوندهای چوبی حلقوی و مارپیچی مثال هایی از این نوع چوبی شدن می باشد .

ب ـ ۲ ـ ۲ ) معدنی شدن Mineralization
این تغییر بیشتر باعث افزایش سختی دیواره می شود . در این تغییر دیواره به مواد معدنی آغشته می شود . معدنی شدن شامل دونوع آهکی شدن و سیلیسی شدن است .
ب-۲-۲-۱)آهکی شدن Calcification
در آهکی شدن کربنات کلسیم در داخل سلول تشکیل می شود . گاهی کربنات کلسیم بصورت رسوب در داخل سلول تشکیل می شود و گاهی به صورت بلور در می آید . بلورهای تشکیل شده را( Cystolitte ) و سلول واجد آن را لیتوسیت ( Lithocyte ) گویند . آهکی شدن را می توان در تیره کدو و در خرزهره مشاهده نمود .
ب-۲-۲-۲) سیلیسی شدن Silicification
سیلیسی شدن سختی دیواره را به شدت بالا می برد . در این تغییردر دیواره سیلیس ( SiO2 ) رسوب می نماید . از مثالهای سیلیس شدن می توان سلولهای اپید رمی برگ گیاهان تیره گندم مثل گندم ، جو ، برنج را نام برد در گزنه نیز نوک کرک های گزنده سیلیسی می شود.
ب ـ ۳ ) ژله ای شدن دیواره Jellification
در این تغییر ترکیبات پکتیکی تیغه میانی بوسیله آنزیم های پکتیناز به ترکیبات پکتینی که بر خلاف ترکیبات پکتیکی محلول در آب می باشند تبدیل می شوند . بدین ترتیب ظرفیت نگهداری آب در تیغه میانی زیاد شده و این ناحیه ژله ای می شود .
با ژله ای شدن تیغه میانی ، استحکام اتصال سلولها سست می شود . این اتفاق هنگام رسیدن برخی میوه ها رخ می دهد و باعث نرمتر شدن آنها می شود . ضمنا در هنگام خزان برگ و یا افتادن گل یا میوه در ناحیه اتصال این اندام ها به گیاه رخ می دهد.

 

http://www.plantprotection-8837.blogfa.com

موضوعات: دهم فصل ششم

ديدگاه ها غير فعال شده اند