گروه زیست شناسی

سازمان آموزش و پرورش استان آذربایجان غربی

خرچنگ نعل اسبی در شاخه ی بند پایان ، زیر شاخه ی کلیسرداران ، رده ی مروستوماتا، زیر رده ی گزیفوسورا و راسته ی گزیفوسوریدا قرار دارد . گزیفوسوریدا ها جانوران دریازی قدیمی اند که در دورهی کامبرین می زیسته اند . این راسته از سیلورین تا زمان حاضر وجود داشته وفسیل  شاخص ژوراسیک است . خرچنگ نعل اسبی امروزی از دوره ی تریاس تاکنون بدون تغییر مانده اس . به همین علت عنوان فسیل زنده به آن اطلاق می شود . امروزه فقط ۵ گونه از این جانوران زنده هستند. لیمولوس در آب های کم عمق سواحل آمریکای شمالی و اقیانوس اطلس به سر می برد.

ویژگی ساختاری
این خرچنگ دارای سپر پشتی (کارپاس) قهوه ای تیره ، براق و بدون قطعه است که به شکل نعل اسب است .روی سپر پشتی آن دو چشم مرکب جانبی و دو چشم ساده ی میانی مشاهده می شود . بدن از سر سینه و شکم که معمولاً بدون قطعه اند ، تشکیل شده است . در سر سینه یک جفت زائدهی انبری شکل به نام کلیسروجود دارد که جانور از آن برای گرفتن طعمه و هدایت آن به دهان استفاده می کند . هر کلیسر یک قطعه ی قاعده ای و یک چنگال دارد . نزدیک انتهای چنگال مجرایی موجود است که به غده ی سمی داخل سر سینه متصل می شود . در سر سیه علاوه بر کایسر یک جفت پای آرواره ای و پنج جفت پای حرکتی وجود دارد . قاعده ی پاهای آرواره ای بزرگ شده ، آرواره ی  زیرین را تشکیل می دهد و برای فشردن و جویدن غذا به کار می رود این جانور فاقد شاخک و آرواره ی زیرین (ماند یبول ) است. یک جفت غده ی موجود در سر سینه به نام غده های کوکسال ترشح مواد زائد راربر عهده دارد . شکم پهن ، ۶ ضلعی و دارای یک تلسون دراز است ، در شکم ۶ جفت زائده ی پهن ونازک مشاهده می شود که در امتداد محور میانی بدن به هم جوش خورده اند . در روی  ۵ جفت از زائد های شکمی آبشش های کتابی برگ مانند و مسطح وجود دارد که هر یک از ۱۵۰ تا ۲۰۰ صفحه ساخته شده است . این  خرچنگ با استفاده از تکان دادن صفحات شکمی شنا می کند و قادر است با پاهایش در کف آب راه برود.
تغذیه
شب هنگام کرم ها ونرم تنان کوچک را با کلیسرهای خود شکار می کند. ابتدا شکار را با کلیسرهایش می گیردو سپس به کمک قاعده ی زائده ها که عمل آرواره را انجام می دهند ، شکار را خرد می کند.

تولید مثل
خرچنگ نعل اسبی در فصل تولید مثل به هنگام مد به ساحل می آید تا جفت گیری کند . خرچنگ ماده ماسه ها را حفر می کند و تخم خا را در میان ماسه می گذارد. در همین حال یک یا چند خرچنگ نر ، خرچنگ ماده را دنبال می کنند تا قبل از پوشیده شدن تمک ها توسط ماسه ، اسپرم های خود را روی آن ها بریزند ، تخم ها در آفتاب گرم شده و در زیر ماسه ها از برخورد امواج در اما می مانند ، تا آن که نوزادان به هنگام مد به دریا  باز گردند. بدن نوزادان قطعه قطعه است و به لاور های تریلوبیتی مشهورند ، چون شباهت زیا به تریلوبیت ها دارند
همزیستی خرچنگ نعل اسبی و باکتری Vibrio LM1
در بدن خرچنگ های نعل اسبی باکتری های Vibrio LM1 زندگی می کنند که یکی از مرگبار ترین زهرهای طبیعت به نام تتراتوتوکسین(TTX) را می سازند.TTXفراورده های جانبی سوخت و ساز باکتری است که ۱۰۰۰ برابر مرگبار تر از سیانید است و برای باکتری  غذای آماده و برای میزبان دفاع کارآمد فراهم می کند .باکتری های Vibrio LM1 به صورت آزاد در آب دریا نیز زندگی می کنند، اما با لانه گزیدن در بدن این خرچنگ از امکانات غذایی مناسب بهره مند می شود. ودر برابر این میزبان سودمند دفاع شیمیایی کار آمدی برای میزبان خود فراهم می کنند. وقتی سم TTX  وارد بدن قربانی می شود ، گوانیدیم به طور محکم به ورود ی کانال های سدیم آکسون های اعصاب متصل می شود، مانند در پوش روی دهانه ی این کانال ها قرار می گیرد و مانع از انتقال پیام های عصبی می شود.قربانیان در آغاز پیرامون دهان خود احساس سوزش می کنند. این احساس به سرعت به سرتاسر بدن گسترش می یابد وبا فلج شدن ، تهوع  ولرزه همراه می شود .اما چون تتراتوتوکسین نمی تواند از سد خونی مغزی بگذرد ، باوجود آن که اعصاب محیطی قربانی از کار می افتد ، هوشیاری او حفظ  می شود. اغلب قربانیان چند ساعت یا چند روز پس از مسدود شدن کانال ها ی سدیمی توسط زهر، می میرند
این خرچنگ طی رابطه ی همزیستی دراز مدت با این باکتری نسبت به سم  آن مقاوم شده است. پروتئین های موجود در بدن خرچنگ به طور اختصاصی با این سم پیوند می خورد و سم گردان در خون او را جمع آوری می کنند.

تهیه TP از خرچنگ نعل اسبی
TP نوعی پپتید قوی ضد قارچ  اسکلروتیناست که از هموسیت های خرچنگ نعل اسبی استخراج می شود و در گیاهان روغنی نظیر آفتابگردان برعلیه این قارچ مقاومت ایجاد می کند. بنابر این آفتابگردان ترانس  ژنیک حاوی TP نسبت به رشد میسلیوم اسکلروتینامقاوم است

ديدگاه ها غير فعال شده اند