گروه زیست شناسی

سازمان آموزش و پرورش استان آذربایجان غربی

پروانه مونارک

پروانه های مونارک Monarck را سلطان دنیای حشرات نامیده اند. حتی بعضی پا را از آن فراتر نهاده و آنها را آفریدگارهای کوچکی دانسته اند، زیرا مونارک ها کارهای خارق   العاده و معجزه مانندی انجام می دهند. اول اینکه در چرخه زندگی آنها یک تخم کوچک تبدیل به نوزادی کرمی شکل می شود و سپس این نوزاد به درون قالبی زمردین می رود و در آنجا تبدیل به پروانه ای زیبا و دلفریب می شود. دست آخر و مهمتر اینکه مهاجرت می کنند. آنها مسافت زیادی را می پیمایند تا زمستان را در یک منطقه خوش آب و هوا بگذرانند. رفتار مونارک ها بسیار جالب است. یک پروانه سفر خود را کامل نمی کند. پروانه های نسل زمستان تنبل اند و تولید مثل نمی کنند. آنهایی که در بهار به خانه های خود در شمال برمی گردند، در طول راه زاد و ولد می کنند. این فرزندان آنها هستند که به نقطه آغاز برمی گردند.

monach_lifecycle3
خویشاوندان این پروانه در همه اقلیم ها که گیاه علف شیر یا گونه های گیاهی نزدیک به آن مثل فرفیون پیدا شود، وجود دارند، البته به جز نواحی قطبی شیره سمی این گیاهان که توسط مونارک ها نوشیده می شود، آنها را در برابر پرنده ها محفوظ نگه می دارد. به نظر می رسد رنگ نارنجی زیبای پروانه های مونارک هشداری است به پرنده که مراقب باشید، طعمه شما می تواند کشنده باشد!
به هر حال رنگ بال مونارک عاملی است که همه آنها را از گزند پرندگان شکارچی در امان نگه می دارد.
زندگی پروانه های مونارک مانند همه حشرات از یک تخم شروع می شود. مونارک ماده حدود ۴۰۰ تخم روی برگ های گیاه فرفیون می گذارد. حدود دو هفته طول می کشد تا تخم های کوچک زردرنگ به تکامل برسند. در این مرحله سر نوزادها از روی پوسته تخم قابل مشاهده است. یک نوزاد تازه متولد شده در حالیکه تنها دو میلی متر طول دارد، حریصانه غذا می خورد. حتی پوسته تخم خود را نیز می خورد ! و بعد از آن شروع به تغذیه از گیاه می کند. آنها شب ها و روزهای متوالی به خوردن ادامه می دهند و تنها اندکی برای استراحت متوقف می شوند. نوزاد مونارک در اولین روز زندگی خود، به اندازه وزنش غذا می خورد!
نوزادهای بالغ که رشدشان کامل شده باشد، پنج سانتی متر طول دارند و وزن شان ۲ هزار و ۷۰۰ برابر وزن زمان تولدشان است.
هنگامی که نوزادها برای مرحله شفیرگی آماده می شوند، آرام و قرار ندارند. آنها گیاه زمان تولدشان را ترک می کنند تا شاید پناهگاهی بیابند که بتواند شرایط تغییر شکل آنها را ممکن سازد. زمانی که آنها مکان مناسبی برای این کار بیابند با استفاده از غده های مخصوصی که در دهان خود دارند، شروع به تنیدن تاری ابریشمین در زیر یک شاخه کوچک یا یک برگ می کنند و آن را تکیه گاهی می کنند و به شکل J از آن آویزان می شوند. بعد از سپری شدن زمانی چند مونارک وارد مرحله شفیرگی می شود.
پروانه اکنون شبیه یک قطره آب در حال چکیدن از درخت و به رنگ سبز درخشان دیده می شود. شکل و رنگ آن به آرامی در حال عوض شدن است. لایه بیرونی آن به مانند یک زمرد زیبا و سخت در حالیکه با لکه های طلایی رنگ تزئین شده می درخشد. داخل این Chrysalis تغییرات جالب و باورنکردنی در حال پدید آمدن است.

بعد از دو هفته، شما می توانید پروانه ها را داخل شفیره های شفاف ببینید. وقتی که مونارک متولد می شود، بال هایش خیس و پر از چین و چروک و شکم آن بسیار بزرگ است. پروانه ای که تازه از شفیره بیرون می آید، به پوسته Chrysalis می چسبد تا مایعی که در شکم اوست به رگبال هایش پمپ شود تا بتواند بال هایش را باز کند. پس از چند ساعت که بال ها خشک شدند و شکمش به اندازه نرمال بازگشت، بالاخره پروانه  مهاجر بال می  گشاید و به پرواز درمی آید.
گفتنی است در ایالات متحده و به خصوص در ایالت کالیفرنیا، قانون به شدت از مونارک ها حمایت می کند. آسیب رساندن به آنها در آنجا حدود ۵۰۰ دلار جریمه در پی خواهد داشت. جالب توجه آنکه در ایالات متحده شرکت هایی وجود دارند که پروانه های مونارک را به متقاضیان برای رها کردن در مراسم ازدواج یا مراسم شاد از این دست، عرضه می دارند. این موضوع بسیار مورد استقبال مردم قرار گرفته است. پس اگر خواهان مراسم ازدواج باشکوهی هستید، می توانید به فکر پرواز پرنده های مونارک در مراسم تان باشید.
پروانه های مونارک پائیز هر سال در جنوب کانادا گرد هم می آیند تا به جنوب مهاجرت کنند. بعضی از اینها ۲ هزار و ۹۰۰ کیلومتر سفر می  کنند، برای اینکه زمستان را در مکزیک بگذرانند. البته بعضی نیز در کوبا یا ایالت کالیفرنیا زمستان را به بهار می رسانند. میلیون ها پروانه با شکوه مونارک در پناهگاه هایی در اطراف مکزیکوسیتی به سر می برند که بیشترین زمان فعالیت آنها در طول روز، بین صبح تا ساعت یک بعد از ظهر است. در این ساعات شما می  توانید مونارک ها را ببینید که در حال پرواز آسمان را کاملا پوشانده اند وصدای جادویی بال های آنها هنگام پرواز شما را مجذوب می  کند.
در شمال کانادا و ایالات متحده و نیز در مکزیک سازمان هایی برای حمایت از مونارک ها وجود دارند. موضوعی که باعث نگرانی دوستداران این پروانه ها شده، این است که در جنوب مکزیک درختانی که خانه زمستانی مونارک ها هستند، دایما در حال قطع شدن هستند. این مساله می  تواند به حضور آنها در مکزیک لطمه بزند. آدم ها باید توجه بیشتری به این پروانه های با شکوه داشته باشند. این نظر همه عاشقان پروانه هاست.
مونارک ها در طول مهاجرت با خطرات بسیاری مواجه می  شوند. خطراتی مثل توفان پرنده های شکارچی، انسان ها و نیز خستگی و سستی خود آنها می  تواند باعث از بین رفتن آنها شود. بعضی از مونارک ها در اثر توفان تلف و بعضی نیز توسط پرندگان خورده می  شوند. صدها مونارک ممکن است در اثر برخورد با ماشین های در حال عبور از بزرگراه ها کشته شوند، با این همه، گاهی پروانه های خسته در حال پرواز دیده می شوند که همچنان سعی می  کنند به پرواز ادامه دهند در حالیکه هر لحظه ممکن است فرو بیفتند.
پروانه های زیبای مونارک، در طول مهاجرت طولانی خود به طور وسیعی از شهد گل ها تغذیه می  کنند تا قند لازم برای فعالیت روزانه و نیز امکان ذخیره ساختن چربی در شکم را به دست آورند. این ذخیره چربی منبع انرژی آنها در طول سفر خواهد بود. آنها باید بتوانند روزی ۸۰ کیلومتر را با سرعتی حدود ۲۰ کیلومتر در ساعت بپیمایند. پروانه ها در طول راه و به منظور حفظ انرژی ساعاتی را به استراحت می  پردازند. اجتماع خوشه ای شکل آنها روی درختان در هنگام استراحت منظره زیبا و چشم نوازی را پدید می  آورد.
در نهایت حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد پروانه ها در طول اقامت به محل مهاجرتشان به دلایل متعددی از بین می  روند. پروانه های مهاجر در راه خود به شمال تولید مثل می  کنند و نسلی از مونارک را به وجود می  آورند که این نسل جدید به شمال می  رسد.
از جرئیاتی که در مورد مهاجرت پروانه های مونارک در پرده ابهام باقی مانده و مساله ای که بیش از هر چیز ذهن دوستداران این پروانه ها را به خود مشغول کرده این است که چرا مونارک ها پس از مهاجرت به جنوب مجددا به محل اولیه خود برمی گردند؟ متاسفانه هنوز جواب روشنی برای این سوال پیدا نشده است. محققان در تلاشند تا با جمع آوری اطلاعات درباره رفتار بیولوژیک مهاجرت، راز این معما را کشف کنند.
در مورد علت مهاجرت به جنوب هم هر چند پاسخ قطعی وجود ندارد، اما فرضیه هایی در این مورد ارایه شده است. اولین و ساده ترین توضیح در این مورد این است که مهاجرت مونارک ها شبیه به مهاجرت پرندگان است. آنها به مناطق گرمتر مهاجرت می  کنند تا از سرمای هوا و کاهش غذا در اثر کاهش دما جان به در برند. اما پروانه ها از کجا می  دانند که زمستان سرد است؟ آنها نمی       دانند. درواقع چیزی که آنها حس می       کنند تغییر میزان روشنایی در طول شبانه روز و تفاوت طول روز و شب است. با تغییر فصل از پائیز به زمستان، روزها کوتاه تر و شب ها بلندتر می       شوند و دمای شب هنگام نیز سردتر است. بانمودار شدن این نشانه ها، مونارک ها محل زیستشان را به قصد استراحتگاه های جنوبی ترک می   کنند.

شاید ذکر این نکته در اینجا جالب باشد که مونارک ها همواره از یک الگو برای رسیدن به مقصد پیروی می  کنند. در واقع آنها همه ساله از یک مسیر مشخص به جنوب می  روند. اما چرا؟ دانشمندان به طور عمده محدودیت غذایی را دلیل پیروی پروانه ها از یک الگوی همیشگی سفر عنوان می     کنند. مونارک ها به گیاهان فرفیون و گیاهان شبیه آن وابستگی تام دارند، از جمله به گیاه علف شیر.
نکته آخر اینکه پروانه ها و به خصوص مونارک ها از باشکوه ترین آفریده های آفریدگار هستند. پروانه های باشکوهی که زیبایی آنها چشمان هر انسانی را خیره می  کند. به درستی پروانه های مونارک را سلطان دنیای حشرات نامیده  اند. به واقع دوست داشتنی اند و نیازمند مراقبت. مبادا که از شاهکارهای آفرینش محروم شویم.

موضوعات: دهم فصل اول

ديدگاه ها غير فعال شده اند